Geri
Nerede?
Sivas il merkezinde, Paşabey Mahallesi, Arap Şeyh Caddesi üzerinde öğretmenevinin karşısında yer alır. Osmanlı İmparatorluğu'nda imar faaliyetlerinin ticari olaylar neticesinde yoğunluk kazandığı 16. yüzyıl ikinci yarısına tarihlenen Behrampaşa hanı ve Behrampaşa'nın yaptırdığı ismini kubbelerindeki kurşun kaplamalardan alan Kurşunlu hamamının yanında yer almaktadır (Bilget, 2009, s.283).
Nasıl Gidilir?
Yapıya yürüyerek veya özel araçla gidilebilir.
Gitmeden Önce: Sivas Valisi Sağır Behram Paşa tarafından 1576 yılında yaptırılmıştır. Revaklı açık avlulu ve iki katlıdır. Doğusundaki giriş üzerinde pencerelerin yanında iki aslan figürü bulunur. Han giriş kapısının üzerinde bulunan tamir kitabesinde II. Abdülhamit'e ait tuğra ve yenilenme tarihi illa yahu yazan Seyyid Muhammed Hamdi 1316 hicri 1898 padişah da orasını yapan nişancı sade Arif yazıları bulunmaktadır (Bilget, 2009, s.283).
Klasik Osmanlı dönemine tarihlenen dönemin özelliklerini taşıyan han dikdörtgen planlı bir avlu çevresinde gelişmiştir. İki katlı bir şehir içi hanı olan Behrampaşa hanı planının, üzerinde yer aldığı kervan yolunun şehir içindeki uzantılarına ve dönemin de yapının doğu kenarından geçmekte olan Murdar Irmağa göre şekillendiği düşünülmektedir. Han ve hamamın cepheleri günümüzde Arapşeyh caddesine bakmaktadır (Karaman, 2023, s. 89).
Giriş eyvanının sivri tonozu yüksek yapılarak olması yapının girişi vurgulanmıştır. Hanın giriş kapısı avluya geçiş sağlayan sivri kemer tonozlu bir kemerle açılmaktadır. Hanın avlusu zemin katta kuzeybatı yönü dışında üç yönden revaklarla çevrelenmektedir. Birinci katta ise revaklar dört yönden koridor biçimli bir düzenlemeye sahiptir. Bu katta revakların hemen gerisinde sıralı olarak yan yana odalar yer almaktadır. Odaların özgün işlevinin zemin katta ticari faaliyetleri hizmet veren ya da hana gelen yolcu konaklaması için yapılmış mekânlar olduğu düşünülmektedir. Ahır bölümü ise handa konaklayan yolcuların hayvanları için ayrılmıştır. Ahırda yer alan sütunlara sabitlenmiş daire biçimde halkalar bu durumu desteklemektedir (Karaman, 2023, s. 86-96).
Destinasyonun Temel Özellikleri: Yapı dıştan kareye yakın dikdörtgen planlıdır. Behrampaşa hanının giriş cephesi dışında diğer üç cephesi benzer özellikler taşımaktadır. Güneydoğu cephesinde dışarı taşkın giriş eyvanı ve üst bölümü yapının diğer bölümlerinden yüksek tutularak ana giriş yapısını vurgulandığı görülmektedir. Özellikle yapıdaki bezemelerin çoğunluğunun bu cephede toplanmasıyla giriş vurgusu arttırılmıştır. Hanın bütün cephelerinin birinci kat hizasında dikdörtgen pencereler yer almaktadır (Karaman, 2023, s.109-110).
Han ve hamamı mülkiyetleri günümüzde Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne aittir. Ticaret yollarının işlerliğini kaybetmesi ve Osmanlı Devleti'nde şehir içi ticaretin kötüye gitmesi sonucu Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde işlevliğini kaybeden yapı 1898 yılında II Abdülhamit zamanında askeri kışla birliğine dönüştürülmüştür. Yapıldığı günden itibaren pek çok değişiklik geçiren han kimi zaman talebe yurdu kimi zaman depo, ticarethane ve mermer atölyesi olarak kullanımlarını tamamladıktan sonra bugün restoran haline dönüştürülmüştür. 2015 yılında restorasyonu yapılan yapı 49 yıllığına Duman Kardeşler Firması tarafından yap işlet devret formülü ile kullanıma açılmıştır. Yapı Sivas'ın önemli gastronomi merkezlerinden birisidir.
Selçuklu'dan Cumhuriyet'e bütün tarihi izleyebildiğimiz Tarihi Sivas Kent Meydanı tek olması ile görülmeye değerdir. Selçuklu Dönemine ait üç medrese ile İlhanlı medresesi kentin bu dönemde bir üniversiteler kenti olduğunu söyleyebiliriz. Selçuklu Sultanı İzzeddin Keykavus ile İlhanlı veziri Cüveyni'nin medreselerinin karşılıklı inşa edilmiş olmaları sanatın bir meydan okumaya dönüştüğünü göstermektedir. Mimari kurguları, taç kapıları, süslemeleri ile yapılar tarihin tanıklığını yapmaktadırlar.
Sivas'ta bulunan hanlar bugün de benzer işlevleri ile şehrin ticari hayatına katkıda bulunmaktadırlar. Taşhan ve Subaşı Hanı farklı ürünlerin satıldığı, Çorapçı Hanı el sanat eserlerin satıldığı mekânlarken, Behrampaşa Hanı hem konaklama hem de gastronomisiyle önemli ticari merkezleridir.
